Chuyện ở xã Liêu Tú, TP. Cần Thơ, triển khai chuyển đổi số ( CĐS) toàn diện. Nhiều thành công, nhưng cũng lắm rào cản về hạ tầng, nhân lực và nhận thức cộng đồng.
Liêu Tú vùng đất thuần nông vùng sâu - Ảnh: V.K.K
Đi từng ngõ, gõ cửa từng nhà
Xã Liêu Tú là địa bàn thuần nông, trước tháng 7.2025 thuộc tỉnh Sóc Trăng, nay sáp nhập về TP. Cần Thơ, với quy mô dân số hơn 31.370 người và diện tích trên 83,15 km². Đặc trưng kinh tế – xã hội của xã là sản xuất nông nghiệp, dân cư phân tán, trình độ học vấn không đồng đều. Trong đó, tỷ lệ người trung niên và cao tuổi chiếm khá lớn.
Trong bối cảnh đó, việc triển khai CĐS theo các kế hoạch của Chính phủ, Thành ủy và UBND TP. Cần Thơ, vừa là yêu cầu tất yếu, vừa đặt ra nhiều thách thức. Năm 2025, UBND xã Liêu Tú đã ban hành hàng loạt văn bản quan trọng như: thành lập Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS; thành lập Tổ Công nghệ số cộng đồng; ban hành kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” và Kế hoạch CĐS xã Liêu Tú năm 2025.
Phó chủ tịch thường trực UBND xã Liêu Tú Nguyễn Văn Huyền cho rằng: "Thực tiễn cho thấy, CĐS ở vùng sâu không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật, mà còn liên quan chặt chẽ đến thói quen sinh hoạt, năng lực tiếp cận công nghệ và tâm lý của người dân. Các câu chuyện của bà Lâm Cà Sa (ấp Đại Nôn) hay ông Lê Trường Ca (ấp Đào Viên) phản ánh rõ thực trạng này. Dù đã sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội. Nhưng khi tiếp cận các thủ tục hành chính số, việc ghi nhớ mật khẩu, thao tác trên các nền tảng số vẫn gây nhiều khó khăn, đặc biệt với người lớn tuổi".
Do đó, phong trào “Bình dân học vụ số” được xem là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao kỹ năng số cho cộng đồng. Trong tháng 10.2025, các Tổ công nghệ số cộng đồng đã triển khai chiến dịch “Đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng như: Cần Thơ Smart, VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các biện pháp bảo vệ an toàn thông tin.
Đi từng ngõ, gõ từng nhà ở xã Liêu Tú để hướng dẫn người dân CĐS. Ảnh: V.K.K
Kết quả bước đầu cho thấy: 361 lượt tham gia Zalo OA “Nghĩa Tình Liêu Tú”, 361 lượt cài đặt Cần Thơ Smart, 355 lượt được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến và 995 tài khoản thanh toán điện tử được mở. Đây là tín hiệu tích cực, song cũng phản ánh quá trình học tập còn phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ trực tiếp, chưa hình thành thói quen sử dụng công nghệ một cách độc lập và bền vững.
Kết quả xây dựng chính quyền số và những hạn chế về hạ tầng
Trong lĩnh vực chính quyền số, xã Liêu Tú đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Hệ thống quản lý văn bản và điều hành VNPT-iOffice được triển khai đồng bộ, với 100% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng thường xuyên; 100% văn bản đi – đến được xử lý trên môi trường mạng; tỷ lệ ký số điện tử đạt trên 95%.
Hưởng ứng Ngày chuyển đổi số Quốc gia 10.10 - Ảnh: L.T
Hoạt động cải cách thủ tục hành chính cũng đạt kết quả cao. Từ 1.7 đến 27.11.2025, xã tiếp nhận 2.880 hồ sơ, trong đó 2.583 hồ sơ được nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,51%, với 98,99% hồ sơ được giải quyết trước hạn. Các chỉ số số hóa hồ sơ rất ấn tượng: tỷ lệ số hóa thành phần hồ sơ đạt 99,10%, số hóa kết quả đạt 98,71%, thanh toán trực tuyến đạt 90,42%.
Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất vẫn là hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực. Nhiều máy tính tại UBND xã có cấu hình yếu, thường xuyên xảy ra tình trạng treo máy; thiếu máy scan A3 và máy in cho các phòng chuyên môn. Hệ thống đài truyền thanh thông minh mới chỉ triển khai tại 6/21 cụm loa, chưa bao phủ toàn xã.
Ngoài ra, xã thiếu nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin(CNTT), trong khi trình độ ứng dụng CNTT của một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế. Ngân sách dành cho chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu, và việc huy động nguồn lực xã hội hóa gần như chưa đạt kết quả.
Những yếu tố này làm giảm hiệu quả triển khai chuyển đổi số, đặc biệt trong bối cảnh xã có địa bàn rộng, dân cư phân tán và nhu cầu phục vụ hành chính ngày càng tăng.
Bí thư xã Liêu Tú Nguyễn Thành Duy cho rằng: “Song song với xây dựng chính quyền số, xã Liêu Tú từng bước thúc đẩy kinh tế số và xã hội số. Các ngân hàng, bưu điện và doanh nghiệp viễn thông phối hợp triển khai thanh toán không dùng tiền mặt, mở tài khoản điện tử và quảng bá dịch vụ số cho người dân”.
Theo Kế hoạch số 53/KH-UBND, xã vận động chi trả trợ cấp người có công, bảo trợ xã hội và hưu trí bằng hình thức không dùng tiền mặt. Kết quả, đã mở được 576/1.090 tài khoản, đạt 52,84%. Mặc dù đây là bước tiến quan trọng, nhưng vẫn còn gần một nửa số đối tượng thụ hưởng chưa tham gia hình thức thanh toán điện tử.
Nguyên nhân chủ yếu gồm: hạn chế về kỹ năng số của người cao tuổi, tâm lý lo ngại rủi ro mất tiền và thói quen sử dụng tiền mặt lâu năm. Điều này cho thấy, chuyển đổi số trong đời sống xã hội cần đi kèm với các giải pháp truyền thông, hướng dẫn và hỗ trợ lâu dài.
Trước những khó khăn đó, theo UBND xã Liêu Tú: UBND TP. Cần Thơ cần tăng cường bố trí kinh phí cho CĐS, đặc biệt là hỗ trợ hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng và đầu tư trang thiết bị công nghệ thông tin cho xã.
Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức thêm các lớp tập huấn chuyên sâu cho cán bộ, công chức về kỹ năng CĐS , bảo đảm việc triển khai đồng bộ, liên thông từ Trung ương đến cấp xã. Mặt khác, ngành viễn thông phải nâng cấp hạ tầng mạng, tăng tỷ lệ phủ sóng 5G, nhằm cải thiện chất lượng kết nối Internet tại các khu vực vùng sâu.
Tiếp tục duy trì và mở rộng phong trào “Bình dân học vụ số” theo hướng gắn với sinh hoạt cộng đồng, Hội nông dân, Hội phụ nữ và Đoàn thanh niên. Qua đó, giúp người dân hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong đời sống hàng ngày.
Bình dân học vụ số ở Liêu Tú - Ảnh: L.T
Cũng theo ông Nguyễn Thành Duy, CĐS ở xã Liêu Tú là một quá trình vừa mang tính tất yếu, vừa đầy thách thức. Trong bối cảnh đặc thù của một xã vùng sâu nông nghiệp, việc thay đổi thói quen, nâng cao kỹ năng số cho người dân đòi hỏi thời gian, nguồn lực và cách tiếp cận phù hợp.
Những kết quả đạt được trong xây dựng chính quyền số, cải cách thủ tục hành chính và phát triển các dịch vụ số cho thấy nỗ lực đáng ghi nhận của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, các hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, nhân lực và trình độ dân trí vẫn là rào cản lớn.
Để CĐS thực sự đi vào chiều sâu và bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp viễn thông và cộng đồng dân cư. Khi người dân vùng sâu không chỉ “được hướng dẫn”, mà còn “tự tin sử dụng” công nghệ số, CĐS mới thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
